Меню KDT
МЕНЮ
logo.jpg

АСТАНА ҚАЛАСЫ №64 МЕКТЕП-ЛИЦЕЙІНЕ ҚОШ КЕЛДІҢІЗДЕР! 

МЕКТЕП МИССИЯСЫ: 
БҮГІНГІ КҮНМЕН ӨМІР СҮРІП, БОЛАШАҚТЫ ҚАМДАЙМЫЗ

 

"Заман талабына сай сандық жасау"
ғылыми жоба

Зерттеу жұмысын жазған: 
Әбдіғали  Бейбарыс
Жетекшісі: технология пәнінің мұғалімі Смағұл Жетпіс

     Қазақстанның әлемінің бәсекеге қабілетті елу ел қатарына ену стратегиясы,білім беру жүйесін одан әрі дамыту қажеттілігін анықтайды.Сондықтан  мектептегі ,әр-түрлі ғылыми шығармашылық жоба жұмыстары оқушылардың алған білімдерін әрі қарай жетілдіруге .дамытуға жағдай жасайды . Бұл ғылыми-шығармршылық жоба осы алға қойылған талаптарға сай келеді.Қолсандық жасау күрделі жұмыс .Ең алдымен қолсандық туралы ақпараттар жиналып жүйеленеді ,жасалу технологиялары зертеледі,жобалық суреті,сызба нұсқалары орындалады.Қолсандықтың бетін безендіруге ою өрнектің түрлері салынады.Қолсандық жасаудың технологиялық кезеңі нақтыланады,жасауға қажетті материалдары айындалады.                                                                                                       
          Менің ғылыми шығармашылық жобамдағы алға қойған мақсатым ұлттық бұйымдардың негізін үлгіге ала отырып , бүгінгі заман талабына сай  жаңа дизайн үлгісінде жасау және нарықтағы сұранысты қанағаттандыру.Сандықтың түрі шағын  қолсандық  жасау арқылы , халқымыздың  қолданбалы өнерінжандандыру ,ұрпақ сабақтастығын жалғастыру .Қолсандық түрін жасау арқылы ата-бабамыздан бізге мұра болып кележатқан қол өнер түрін насихаттауҚазақ қолөнерінің өсу жолы өзіне тән даму тарихы бар.Оған Қазақстан жерінен табылған археологиялық зерттеулердің нәтижесінде анықталған, ежелгі тарихимәдениет үлгілері дәлел болады.Қазақ халқының қол өнері ,республика жерін мекендеген көне сақ,үйсін,ғұн,қарлық ,қыпшақ, арғын және басқада көне түркі тайпаларының өнерімен ұрпақ сабақтастығы бар екендігін дәлелдейді.

    Сондықтан қазақ  халқы  Республика жеріндегі ертедегі қалыптасқан көне мұрагерлері және сол дәстүрді дамытып жаңғыртып заман талабына сай дамытушы.

Қазақ халқының қол өнер мұрасын зерттеуге ,қазақ халқының зиалы өкілдері Ә.Марғұлан,Х.Арғынбаев,Ө.Жәнібеков,М.МұқановД.Шоқпарұлы,М.Зейнехан,Ә.Ысқаққызы және тағы басқалары өз еңбектерін сіңіріп халық арасында насихаттады.Сонымен бірге қазақ қол өнерін зерттеген орыс халқыныңөкілдері С.И .Руденко ,С.Дудин,Иенелов сынды өнер зерттеушілерінің еңбектерінде көрсетілген.

Бұл шығармашылық зерттеу еңбекте қазақ халқының қол өнері туралы басылымдар мен ақпараттық жүйесіндегі табылған материалдарды кеңінен пайдаланды.

Қазақ халқының өмірінде ежелден бері ағаштан жасалған үй бұйымдарының алатын орны ерекше.

  Қазақ халқының тұрмысында қажетті ағаштан жасалған бұйымдар түрі сан алуан .

   Ағаш өңдеуді кәсіп еткен шеберлерді халық,оларды өндіретін бұйым түріне қарай :1)Үйші 2)Ерші 3)Арбашы 4)Ұста деп даралап бөлген.

Ал мұндай шеберлерөзінің негізгі кәсібінен басқа да ұсақ түйек бұйымдар түрлерін жасай білген.

Ағаштан жасалған үй-жиһаздарының құрамына төсек ағаш, жүкаяқ кебеже, сандық ,әбдіре, жағлан және т.б көптеген бұйымдар кіреді.

Қазақта бұл бұйымдарды дербес жасайтын шеберлер болмаған .Әр шебер өзінің мүмкіндігіне қарай жасап ,үй бұйымдарының беттеріне ою ойып ,түрлі –түсті бояумен өрнек салып әсемдеп түрлі-түсті металдарды, сүйектерді пайдаланып және әр-түрлі тастармен,  шынылармен көркемдеген.

Қазақ халқының тұрмысында киім-кешек, әр-түрлі  ұсақ бұйымдар  сақтау үшін ағаштан жасалған қолсандық, әбдіре сандық және жағлан кең таралған.Енді осы жиһаз түрлеріьен жеке- жеке танысып кетейік.

Үлкен әбдіре сандықтың ұзындығы 90-100 см , биіктігі 45-50см ені  45-50 см шамасында болады.Жасалуы жұқа тақтайдан жасалынып ,сырты бояумен боялып, бет жағы ою өрнектермен  безендіріліп немесе түр-түсі металдарды қолдана отырып  қаңылтырмен қаптап ою- өрнектерді шекімелеген.Оның аузы аспа құлыппен немесе құпия құлыппен бекітілген.

  1. Олардың үлгілері Түркістан ,Алматы  мұражайларында кездеседі.

Жағландар әбдіре сандық сияқты үлкен емес .Оның ұзындығы 60-70 см ені биіктікгі 30-35 см шамасында болады.

Жағлан негізінен жұқа тақтайдан жасалынып сырты түгелдей былғарымен қапталады.Бет жағы әр-түрлі  әдіспен безендіріліп,ою-өрнек түрлері жүргізіледі және жез, күміс әшекейлермен безендірілген .

Қазақстанның барлық өңірлерінде  ежелден бері көп жасалған бұйымдардың бірі қолсандық.Қолсандықты бой жеткен қыздарға арнап, ата-аналары  ағаштан  жасатқан.Ол қыздары ұзатылғанда жасау құрамына енген.

Оның көлемі шағын алып жүруге ыңғайлы ұзындығы 45-50 см, ені 25-30 см. биіктігі 15-20 см шамасында болаған.Қыз-келіншіктердің ине-жіп, айна-тарақ. әтір,сабын асыл әшекей бұйымдарын салуға сақтауға арналған.

Қол сандықтар ағаштан мұқият өңделіп бір-түсті бояумен сырланып немесе беттеріне нұсқалы бедерлі оюлар ойып ,түрлі-түсті бояулармен, сан қилы ою-өрнектер салынған.Бұған қоса неше түрлі  шұға, асыл тастар, күміс әшекейлер кеңінен пайдаланған  .Қазіргі уақытта қол сандықтар қолданыста сирек ұшырасады.Олардың көптеген түрлері мұражайларда сақталған.

Қазақ шеберлері  үй жиһаздарын басқа бұйымдарын жасағанда,олардың бетін әр-түрлі ою-өрнектермен  безендіріперекше әсемдеген.Соның ішінде үй-жиһазын, сандықтарыды әр-түрлі ою-өрнекпен  безендіріп көркемдеген.   Қазақ халқының қол өнеріне ою-өрнектер  ерекше орын алады.Ою-өрнек дегеніміз ол-бұйымның бетіне әшекейлеу үшін қолданатын нақыш,өрнек түрі .Шеберлер өздері жасаған бұйым бетін өрнектеу үшін түрлі тәсілдерді қолданады .Оларды бедерлеп,кертіп ою ,шекімелеу әдісімен жасаған.

 «Ою-өрнек дегеніміз –әдемі ырғақ  ,арнаулы  жүйемен құралған өрнек бөлшектері».

Қазақ ою-өрнегі ғасырлар бойы дамып келе жатқан өнер  туындысы .Халқымыздың кез келген қол өнерінің саласын алсақта,ою-өрнектер өзіндік ерекшеліктерін сақтай отырып,бегілі бір тәртіппен орналасып отырған.Руғани  қайнарымыздың бірі болған осы ою-өрнектер бүгүнде көк байрағымыз  мен елтаңбамызды көріктендіріп тұр.Көп жағыдайда халықтың тілін , мәдениетін білмесек те қолөнер туындыларында бейнеленген оюларға қарап,қай қалықтың қазынасы екенін тануға болады.Қазір тәуелсіз еліміздің қолөнер туындылары жаңа қырынан көрніс тауып ,жаңа мазмұнмен ,жаңа түрмен даму үстінде.Ою-өрнек өнерінің маңызы бүгінгі таңда арта түсуде .Ендігі міндетіміз осы өнер саласын дамытып ,заман талабына сай жетілдіріп көркем руғани қазына ретінде ,қолөнер туындыларында жаңғыртып, кеңінен пайдалана білу.

Ғалымдар ою-өрнектердің бейнелеу  белгілеріне қарап  200 дей түрлерін анықтап және қазақ халқының ою-өрнек түрлерінің ерекшеліктеріне қарай сегіз топқа бөліп қарастырады:

  1. Аңдардың ,жануарлардың дене бітіміне байланысты ою-өрнектер (қошқар,арқар мүйіз,сыңар мүйіз,сынық мүйіз,ботагөз).
  2. Құстарға байланысты ою-өрнектер (құсқанаты,құстұмсық,қазмойын).
  3. Жер суға байланысты ою-өрнектер (ирек су,су өрнегі).
  4. Аспан әлеміне байланысты ою-өрнектер (жұлдыз,айшық,шеңбер).
  5. Түрлі жәндіктерге байланысты ою-өнектер (ирек,тышқан із).
  6. Адам қаңқасына байланысты ою-өрнектер (айшабибі,адам тұлғасы).
  7. Қару жарақтарға байланысты ою-өрнектер (балта,балдақ,тарақ).
  8. Геометриялық фмгураларға байланысты ою-өрнектер (тұмарша,шаршы).

Ою-өрнектердің белгілі бір таңбалары өмір қажетінен туындағаны, олар белгілі бір мағына берген.Мысалы: қазақ халқының ою-өрнектерінің  ішіндегі еңнегізгісі бастысы мүйіз тектес ою-өрнектер болып табылады.Соныңішінде қошқар мүйіз,арқар мүйіз өрнегі белсенді көп қолданатын түрінежатады.Көптеген ою-өрнектер осы мүйіз тектес оюдың негізіндежасалып өрібіп отырады.Мүйі ою-өранегі ,қазақ оюының негізі және ең көне түрі.Ою-өрнектің бұл элементі мүйізді мегзеуден шыққан.Мүйіз ою-өрнегі кейде ұсақ,кейде ірі болып келеді.Ұсақ түрлері ағаш ,сүйек,мүйіз сияқты нәзік қолөнер саласында пайдаланады.

  Ірі түрлерісырмақ,текемет,алаша,кілем,сәулет өнерінде сан  түрлі мәнерде қолданады.Мүйіз өрнегін үй жиһаздарында,тұрмыстық заттарда ,қару-жарақтарда,ат  әбзелдерінде салды, жалпы бұл элементтің қолданбайтын жері жоқ деседе болады.Бұл оюлар  молшылықтың ,берекенің ,тоқшылықтың белгісі болып саналады.

  Құсқанаты ою өрнектері еркіндіктін бостандықтың белгісі болып саналады.Бұйымдарда көп қолданатын бұл ою қанатын жайып ұшып келе жатқан құсты тұспалайды.Қазіргі кезде құсқанаты ою-өрнегін басқа өрнектермен аралас  қолдана береді.Құстұмсық тармақты мүйізден және ортасындағы ұщы құстың тұмсығына ұқсаған оюдан тұрады.

  Аспан әлеміне байланысты ою-өрнектер көбінесе қолданылатын бұйымдардың жиектеріне салынып өрнектеледі.

   Геометриялық ою-өрнектер де ақ пен қара түстерді кезектестіріп беру арқылы дүниедегі жақсылықтың және жамандықтың алма кезек жеңісін көрсететін мағына білдіреді.

Көптеген ою-өрнектердің белгілі ұғымды түсінікті беретін таңбалары келе-келе сәндік салтанат белгілеріне айналған..

Ою-өрнектерді бейнелегенде қолданатын бояу түстеріде белгілі мағынаны білдіреді.

   1.Қызыл түсті ою тіршіліктің түсі,қызыл қанды ,қызған отты,ыстық махабатты,қайырымдылық пен ерлікті,денсаулықты паш етеді.Сонымен қатар бостандық пен еркіндікке апаратын жолдың символы ретінде қолданылады.

Сонымен ою-өрнек қазақ халқының тұрмыс тіршілігінде кеңінен қолданылып ,ежелгі заманнан бері ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып келе жатқан өнер түрінің бірі.Оның элементтерін қазақ халқы қолөнерінің қай түрінен киім кешектердің ,зергерлік бұйымдардан ,халықтық музыка аспаптары мен қару жарақ түрлерінен жиі көреміз.

 Халық арасынан шыққан ісмер,шебер,зергерлердің заман талабына сай шығармашылық ізденістері нәтижесінде ою-өрнек өнері де жаңа мазмұнға ие болырп дамып отырған.

Мен осы шығармашылық жобамды жасау барысында қолсандық жасаудың әдіс-тәсілдерімен таныстым.Ағашматериалдарын көркемдеп өңдеу технологиясын меңгердім.Сызбалармен жұмыс істеуге және сызбаларды орындауға машықтандым.Ақпараттарды жинап жүйелеуді үйрендім.Қолсандық жасау барысында ұлттық өнеріміздің бай тариғымен  таныстым.Болашақта ұлттық өнерімізді дамытуға үлесімді қосып отырыуға тырысамын.

      

 

 

 

 

 












Құрылыс сызбаларындағы  шартты белгілер.

 

Күні : 14 .04.15.

Пәні: Сызу 9 сынып

Өткізген:  Смағұл  Ж. Ә.

 Сабақтың тақырыбы:

Сабақтың мақсаты

Білімділігі: Құрылыс сызбаларындағы шартты белгілерді қолдана отырып сызбалардың жоспарын оқу және практикалақ жұмыстарда қолдана білу. 

 Тәрбиелілігі:

Сызу мәдениетіне,ұқыптылыққа тәрбиелеу.

Дамытушылық:

 Логикалық ой-өрісін , кеңістікте көз алдына елестету қабілеттерін дамыту.

Сабақтың түрі :

Аралас сабақ.

Сабақты    көрнектіліктері:

Сызу материалдары, карточкалар, интерактивті тақта.

 Сабақтың жоспары:

 Сабақтың барысы:

Үй тапсырмасын еске түсіру.

    Ғимараттың жоспарын,тілігін және қасбетін сызғанда ,терезенің,есіктің санитарлық-техникалық жабдықтардың  орнын, жылыту құрылғылардың және басқа элементтерді көрсетуге шартты белгілерді қолданады.

Ғимараттың графикалық шартты белгілерінің элементтері сызба масштабымен түсіріледі.

Терезе ,есік орындарын ,қабырға контурын жоспарда да,тіліктеде шартты белгілермен кескіндейді.Есік жармасы жоспарда 45градус бұрышпен орналасады.

Жоспарда және тілікте баспалдақ сатылары көрсетіледі.               

Жоспарда және тілікте санитарлық-техникалық,жылыту құрылғылары,қолданатын әр-түрлі материалдар шартты белгілермен кескінделеді.

Өзіндік жұмыс:

Құрылыс сыбаларын оқу.

Көп пәтерлі үйлердің сызбасы берілген.

Құрылыс сызбаларын оқи отырып,мына сұрақтарға жауап беріңдер.

 Қортындылау : Оқушыларды бағалау . Үйге тапсырма 233,264,235,236 сурет сызу

 

 

 
















Күні:
16.10.14

Пәні:   Химия.

Пән мұғалімі: Ізәлі Жадыра Мырзаханқызы

Сыныбы:  8 «М»

Сабақтың тақырыбы:  Химиялық реакциялардың типтері.

 Сабақтың мақсаты:

            Білім берерлік: Оқушыларға химиялық реакциялардың типтері: қосылу, айырылу, орынбасу, алмасу реакцияларымен таныстыру.Реакция теңдеулерін ажыратып, жаза білуге үйрету. Сабақта түрлі әдістерді пайдаланып, оқушылардың химия пәніне деген қызығушылығын арттыру.      

            Тәрбиелік: Оқушылардың алған білімдерін өмірде пайдалана білуге үйретіп, жауапкершілік сезімін арттыру, өзіндік жұмысқа үйрету, ізденімпаздыққа, белсенділікке, еңбек сүйгіштікке тәрбиелеу.

            Дамытушылық:  Оқушылардың зейіні мен зеректігін бақылап, ойлау, еркін сөйлеу, есте сақтау қабілеттерін дамыту.

 Сабақтың көрнекілігі: Интерактивті тақта, электрондық оқулық, химиялық реактивтер, химиялық  ыдыстар,  

                                         дидактикалық  материалдар т.б.

 Сабақтың түрі: жаңа білімді игеру және аралас сабақ.

 Пайдаланылған әдебиеттер:  « Химия мектепте » журналдары;  «Химия-8» оқулығы,  

                                                      Әдістемелік нұсқаулықтар; әр түрлі химиялық әдебиеттер т.б.

 Сабақтың барысы:   1.Ұйымдастыру кезеңі.

                                      2.Үй тапсырмасын пысықтау.

                                      3.Жаңа сабақ.

Үй тапсырмасын пысықтау.




 












Жаңа сабақ

Сабақтың тақырыбы:   Химиялық реакциялардың типтері.

Жаңа сабақтың жоспары:

 І. Негізгі бөлім.

а) «Ынта болса адамда,

       Қиын іс жоқ ғаламда»

            (Жаңа тақырыпты игеру)

 ә) «Ой түрткі» (Сәйкесін тап).

 б) «Ой шақыру» (Есептер шығару).

 в) «Ой сергіту» (Химиялық бас қатырғы).

 ІІ. Қорыту.

Тест тапсырмалары.

 ІІІ. Еңбектің жемісі.

Үйге тапсырма.

                         І. Негізгі бөлім.  а) «Ынта болса адамда,

                                                     Қиын іс жоқ ғаламда»  (Жаңа тақырыпты игеру


          








Тақырып түсіндіріліп болған соң, мүмкін болатын химиялық тәжірибелер жасалып, әрбір жасалған химиялық тәжірибеге сәйкес химиялық реакция теңдеулері жазылады.
            








Сабақты бекіту:










        











Бағалау: Оқушылардың сабақ барысында көрсеткен біліміне қарай нақты баға қою.


Гүлшат Төлегенқызы Химия пәні мұғалімі

Ашық сабақ

Сабақтың тақырыбы:  Атомдардың валенттілігі және тотығу дәрежесі

Сабақтың мақсаты:

Білімділік:Валенттілік және тотығу дәрежесі білім негіздерін қалыптастыру.Бір атомның тотығу дәрежесі мәндерін, мүмкін болатын валенттілігін  көрсету.

Тәрбиелік:Ұқыптылыққа, жылдамдыққа, ұйымшылдыққа, өз бетінше шешім қабылдап білімін бағалауға тәрбиелеу.

Дамытушылық: Валенттілік пен тотығу дәрежелерін анықтауды, Д.И.Менделеев кестесінде орналасқан атомның орнына, ядро  зарядына тәуелділігін  жүйелей  білу, өз ойын еркін жеткізу,салыстыру, сараптау, ақпараттық сауаттылығын арттыру,логикалық ойлау қабілеттерін дамытуға арналған есептер мен жаттығулар шығарту.

Сабақтың түрі: Ашық сабақ

Сабақтың түрі:  Саралап, деңгейлеп оқыту, дербес оқыту технологиясы ,жаңа білімді  қалыптас-тыру.

Сабақтың көрнекілігі:Компьютерлер, слайдтар,таратпа карточкалар,электронды оқулық, атомдар түр өзгерісі, Д.И.Менделеев кестесі,формулалар кестесі,

Химиялық реактивтер:  С2Н5ОН, Сu , HNO3(k)  ,  SiO2,    (NH4)2Cr2O7  , сынауықтар, сіріңке, ұстатқыштар, индикатор қағазы.            :  

Пәнаралық байланыс:Математика, технология, информатика, әдебиеті,ағылшын.

Сабақ барысы:

Жоспар

            Үй тапсырмасы: «Қайталау-білім айнасы»

  1. Химиялық элементтері бар мақал-мәтелдерді айтыңыз.
  2. Аңыз-әңгімелерде кездесетін қандай  химиялық элементтерді білесіз?
  3. Жұмбақ жасырыңыз

ә) ҰБТ тест тапсырмасы

Жаңа сабақ: а)Оқушылардың  тірек конспектісі тексеріліп, екі жұмыс  ұсынылады . Әрбір оқушының компьютерінде үй тапсырмасы тексеріледі.Мұғалім қосымша беріп, сауалдарға жауап береді.

Ә)электронды оқулық

                         ә)саб-ы бекіту көрсетілім тәжірибе жұмысы бойынша

 

   I.Үй тапсырмасы тест арқылы экранда  ҰБТ тапсырушы түлек сөзі тақырып бойынша 2011,2010,2011 оқу жылдағы «Д.И.Менделеевтің атом құрылысы, химиялық элементтер тақырыбына арналған, сарапталған 140 сұрақты құрайтын әрбір оқушыға 10 сұрақтан құралған тапсырманы ұсынады.

Әрбір оқушыға  жеке нұсқаларғ сәйкесінще

1н      2н      3н      4н      5н      6н      7н      8н      9н      10н    11н    12н  13н 14н       15н

Тест жауабы-жауап кілті арқылы   интерактивті тақтада көрсетіледі, өзара алмастыра тексереді.

 

-        Тілдер байланысын енгізу.

  1. Химиялық элементтері бар мақал-мәтелдерді айтыңыз.
  2. Аңыз-әңгімелерде кездесетін қандай  химиялық элементтерді білесіз

Жоспар

Үй тапсырмасы: «Қайталау-білім айнасы»

                                а)тест

                                ә)Сауалнама үш тілді

Жаңа сабақ: а)электронды оқулық

                      ә)саб-ы бекіту көрсетілім тәжірибе жұмысы бойынша

 

                  Білім деген биік шың

                  Бақытқа сені жеткізер

                  Білім деген ақылшың

                  Қиындықтан өткізер

Үйге: Тапсырма үш деңгейде беріледі. Тапсырма тақтада көрсетіледі

  1. Білімділік (2ұп)
  2. Түсіну (4ұп)
  3. Пайдалану (6 ұп)
  4. Талдау  (8ұп)
  5. Пайымдау (10ұп)
  6. Бағалау (12ұп)

 

Сабақ барысы:

   I.Үй тапсырмасы тест арқылы экранда  ҰБТ тапсырушы түлек сөзі тақырып бойынша 2011,2010 оқу жылдағы «Д.И.Менделеевтің атом құрылысы, химиялық элементтер тақырыбына арналған, сарапталған 140 сұрақты құрайтын әрбір оқушыға 10 сұрақтан құралған тапсырманы ұсынады.

Әрбір оқушыға  жеке нұсқаларғ сәйкесінще

1н      2н      3н      4н      5н      6н      7н      8н      9н      10н    11н    12н             

             13н          14н             15н

Тест жауабы-жауап кілті арқылы   интерактивті тақтада көрсетіледі, өзара алмастыра тексереді.

 

-        Тілдер байланысын енгізу.

  1. Химиялық элементтері бар мақал-мәтелдерді айтыңыз.
  2. Аңыз-әңгімелерде кездесетін қандай  химиялық элементтерді білесіз?

 

Жаңа сабақ: тақырыбы, сабақ жоспары тақтада (графо.проекторда) көрсетіледі.

Тақырыпқа тірек сөз, схема құру,сол арқылы жаңа сабақты ашу

Электронды  оқулықтан (him10 kz/R:)

Д.И.Менделеевтің периодтық жүйесі ашылып, валенттілік ж/е тотығу дәрежесі туралы мағлұмат алынады. Атомдар қозғалысы оқушылар алдына атомдар таратылады, модельдер шығарады, екеуара

  1. 2.H2O                    3.NH3                    4.CH4

     1:1             1

 

Сабақты бекіту үшін электронды оқулықтан көрсетілім бөлімінен әрбір оқушыға жеке элемент беріліп оның мүмкін болатын тотығу дәрежесімен валенттілігі анықталады.

 

 

 

  1. Na №11                              N-3H4+1N+5O3-2
  2. Mg №19
  3. Ca №20

+15P 285…..3s2          3p3                 3d                  

 

n=3                                                  валенттілігі (III)

                                                           т.д.(-3)

Р*...  3s1          3p3          3d1    (5)

 

 

      Жай зат 

                                       -3   0     +3    +5

 

N…          2s2               2p3

            

                      

    N* 2s12p3

 

                                 -3    0     +1  +2 +3 +4   +5

 

 

Пайдаланылған әдебиеттер:

  1. Н.Нұрахметов, Н.Заграничнал. Химия 10с.А,М-2010
  2. И. Нұғыманұлы.«Химияны оқыту әдістемесі». Алматы, Рауан, 1993
  3. Т.А.Журавлева «Химия:практические задания с ответами и разъяснениями»М-1989
  4. М.Б.Усманова,Қ.Н. Сақариянова « Химия анықтамалық құрал».А«атамұра»2008
  5. Талапкер-2010,2011 тест тапсырмалар жинағы

         

 Оқушыға көмек

Валенттілік электрондар – молекула түзілген кезде байланысқа алатын электрондар.

Валенттілік-химиялық байланыс түзе бір элемент атомының екінші бір элементтің белгілі бір атом санын қосып, қосылыс түзу кезінде байланысқа жұмсайтын электрондар санымен анықталатын шама.

Валенттілік бұрыш- молекуладағы байланыстар арасындағы бұрыш

Тотығу дәрежесі- молекула құрамындағы атомдар оң және теріс ионға айналып шартты түрде терісэлектрлігіне сай келеді деп есептегендегі атом заряды. Тотығу дәрежесі (+) немесе (-) таңбамен алынған цифрлар арқылы арқылы көрсетіледі. Атомдардың тотығу дәрежесін есептегенде:

  1. Молекуланың бейтарап бөлшек екенін;
  2. Сілтілік метелдардың тотығу дәрежесі әр ауқытта +1 болатынын;
  3. Сутегінің тұз тәрізді  гидридтерден  басқа қосылыстардағы тотығу дәрежесі +1 болатынын;
  4. Оттегінің фторлы қосылысы және асқын қосылыстардан басқа қосылыстардағы тотығу дәрежесі-2 болатынын;
  5. Бос күйіндегі атомдардың және Ғ2,О2 сияқты бірдей атомдардан тұратын қосылыстардағы атомның тотығу дәрежелері0-ге тең деп есептелетінін;

Тотықсыздандырғыштар - тотығу-тотықсыздану реакцияларында электронды беретін бөлшектер

Тотықтырғыштар -  тотығу-тотықсыздану реакцияларында электронды өздеріне қосатын бөлшектер

 

 

Шағармашылық жұмыс

                          

(N-3H4)2Cr2O7            N20       +  Cr2+3O3+4H2O

 

Тотықсыздандырғыш     2N-3-6ē        N2                / тотығу үрдісі /

 

Tотықтырғыш                2Cr+6+6ē       2Cr     /тотықсыздану үрдісі /

 

Есеп

     3,2 г мыс концертрациялы азот қышқылында ерігенде іс жүзінде 3 г азот (IV) оксиді бөлінеді. Бұл мөлшері азот (IV) оксиді мүмкін болатын теориялық шығымының қандай массалық үлесін (%) құрайды?

 

 3,2 г                                                                            Х г

Cu+4HNO3=Cu(NO3)2+2NO2+2H2O

 64г                                                                     92 г

X=4,6 г NO2 (теориялық шығым)

      3:4,5≈0,65 (немесе 65%)

                                                                

                                                                  HNO3

                                              NO2                                               KNO3

               +5

               +4                                              N2O3

               +3                                                         HNO2              KNO2

               +2                               NO

               +1

                 0

                                 N2

 

                -3                          

                                             NH3

 

 

 

       Таблицада тотығу-тотықсыздану өзгерістері, азоттың тотығу дәрежесін өзгертетін электрон ауысулары және жаңа заттар түзілуі көрсеткіш сызықпен белгіленген. Горизонталь бағытта тотығу дәрежесі өзгермейтін өзгерістер мүмкіндігі көрсетілген. Оқушылар соларға сәйкес иондық теңдеулерді (таблица астына) жазуы керек.

     Сабақ соңында оқушыларға жаңа типті есептеу есептерінің бір мысалымен таныстырамыз.

 

 

Элемент Валенттілік

Тотығу дережелері

Топтар

І

ІІ

ІІІ

ІV

V

VI

VII

Валенттілік электрондары

Электронды-графикалық формуласы

 

 

 

 

Валенттілік тотығу дәрежелері

I; -1

0, +1

-

I; 0, +1

II; 0, +2

III; -3,0, +3

II; -2,0, +2

I; -1, 0, +1

Электронды-графикалық формуласы Э*

 

В, ТД

 

II; 0, +2

III; 0, +1,+3

II, IV;  -4, 0, +2, +4

III, V; -3, 0, +3, +5

II, IV; -2, 0,+2, +4

 

Электронды-графикалық формуласы Э**

 

 

 

 

 

В, ТД

 

 

 

 

 

II, IV, VI; -2,0, +2,+4, +6

V; -1, 0, +1, +3, +5

Электронды-графикалық формуласы Э***

 

 

 

 

 

 

В, ТД

 

 

 

 

 

 

VII; -1, 0, +1, +3, +5, +7

Э – элемент, Э*б Э**, Э*** - қозған күй, В – валенттілік, ТД – тотығу дәрежесі

 

 

Валенттілік электрондарының формуласы

Электронды - графикалық формула

Валенттіліктері

Тотығу дәрежелері

1

 

(n-1)

    np

ns

II, III

0, +2, +3

2

(n-1)

II, III, IV

0, +2, +3, +4

3

(n-1)

II, III, IV, V

0, +2, +3, +4, +5

1

2

3

4

5

4

(n-1)

II, III, IV, V, VI

0, +2, +3, +4, +5, +6

5

(n-1)

II, III, IV, V, VI,VII,

0, +2, +3, +4, +5, +6, +7

6

(n-1)

II, III, IV, V, VI

0, +2, +3, +4, +5, +6

7

(n-1)

II, III, IV, V

0, +2, +3, +4, +5

8

(n-1)

 

 

II, III, IV

0, +2, +3, +4

9

(n-1)

 

 

II, III

0, +2, +3

 

(n-1)

(Cu, Ag, Au)

I

0, +1

10

(n-1)

II

0, +2

    8 – 74. Формулалары Xe, CC, ,  болып келетін қосылыстардағы элементтердің тотығу дәрежелерін қойыңдар.

    8 – 75.Формулалары  болатын қосылыстардағы элементтердің тотығу дәрежелерін қойыңдар.

    8 – 76. Оңэлектрлі элементтің жоғарғы тотығу дәрежесін көрсететіндей етіп мына қосылыстардың: а) литий нитридінің (литийдің азотпен қосылысы); б) алюминий сульфидінің (алюминийдің күкіртпен қосылысы); в) фосфор фторидінің формулаларын құрыңдар.

    8 – 77. Оңэлектрлі элементтің жоғарғы тотығу дәрежесін көрсететіндей етіп мына қосылыстардың: а) фтордың ксенонмен; б) берилийдің көмертегімен формулаларын құрыңдар.

 



Сабақтың тақырыбы:  
 Томның таңғы уақыты.

3-сынып

Пән мұғалімі: Сыдыкова Гүлмира Ожанқызы

Сабақтың мақсаты:    1. «Томның таңғы уақыты »тақырыбына сәйкес жаңа сөздер, сөз тіркестерімен таныстыру. Жай осы шақта 1-жақта  хабарлы, сұраулы сөйлемдер құрау, оған қысқаша жауап беруді   үйрету.

  2.Оқушылардың есте сақтау қабілеттерін түрлі тапсырмалар  арқылы дамыту.

  1. ықпал ету.

Сабақтың көрнекілігі :

   интерактивті тақтада жаңа тақырып бойынша слайд-шоу,   дискіде тапсырма, суреттер,  жаңа  сөздерге байланысты  суретті  тапсырмалар.

Сабақтың түрі:  Жаңа сабақты түсіндіру.

 

Сабақтың әдіс-тәсілдері:  иллюстративті -түсіндірмелі,сын тұрғысынан ойлау 

                                              стратегиялары,ойын элементтері, сергіту сәті

 Сабақтың формасы :  топпен, жұппен, жеке.

                                                     Сабақтың барысы:

Мұғалім

Оқушылар

 

  1. Ұйымдастыру кезеңі.

 

-Good morning, children!

How are you?

I’m glad to see you too, sit down, please!

 Today we will have the open lesson, so we show our guests  what we can do at the lesson.

 

  1. Қызығушылықты ояту кезеңі.

 

First of all we will  revise all words from the previuos  lesson.Let’s play a game « Clever feet ». Who wants to play?

 

 - Let’s check our home task.

- Look at the active board and  do these tasks.

 

  1. Мағнаны тану кезеңі

 

-Балалар , айтыңдаршы, күнде таңертең не істейсіңдер?

 

-Иә,жақсы,біз бүгін осының бәрін

 

 

 

-Good morning, Good morning

Good morning ,  to you!

Good morning,  Good morning

I am  glad  to see  you!

 

 

 

 

 

 

 

 

-P1

-P2

 

 

 

-P3

-p4

 

 

-таңертең төсектен тұрамыз, беті-қолымызды жуамыз, тісімізді тазалаймыз,таңғы ас ішеміз.

 

ағылшын тілінде айтуды үйренеміз.

 

-Look  at  these slides and read them after me in chorus , then copy them  into your notebooks.

-get up at 7 o’clock

-have breakfast

-wash face

-brush teeth

-brush hair

-say Good-bye

-go to school

 

  1. ергіту сәті.

Let’s have a rest.

Stand up, come to the front, make a circle and mime these activities.

-I get up at 7 o’clock.

-I wash my face.

-I brush my teeth.

-I have  breakfast .

-I brush my hair.

-I say Goodbye  and  go to school.

 

 

 

  1. Ой толғау кезеңі.

 

Let’s work in a group.

-Open your Pupils books on page 36.

  1. the sentences.

 

 

-Take these sentences, put necessary words and

 match them  with  pictures.

 

 

-Ex.2 Ask and answer.

 

 

 

 

 

  1. Үйге тапсырма.

Open your diary and write down your home task. WB p.38 ex1,2,3.

 

 

  1. Қорытынды.

So, what have you done today at

the  lesson? Do you  like today’s   lesson?

 

 

 

  1. Бағалау.

You were today very active, excellent for everybody .

The lesson is over. Good- bye, children!

 

 

- look at the slide-show , repeat them  in chorus and copy the  new words  into their notebooks.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

-  make a circle and mime.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

-open their books and do exercises.

 

 - read  sentences  in a group.

 

 

-do tasks.

 

 

-Children speak on theme.

 

 

 

 

 

 

-write their home task.

 

 

 

 

-Childrens’ answers.

 

 

 

 

 

 

 

-Good-bye, teacher!

 

 

 

 

 

Пәні: Алгебра және анализ  бастамалары         сыныбы  10       мерзімі 30.11.2012

 

Сабақтың тақырыбы

 Қарапайым  тригонометриялық теңдеулерді  шешу

 

Сабақтың түрі

Қайталау сабағы

 

Сабақтың мақсаты

мен міндеттері

  1. :  Қарапайым  тригонометриялық теңдеулерді  шешу  дағдысын  қалыптастыру

 

 

 

  1. Тригонометриялық  формулаларды  тиімді  қолдана отырып,  тригонометриялық  теңдеулерді  шешу

 

     

 

  1. Жалпылау  әдістерін  қолдану  арқылы   алған білімдерін белгілі бір  жүйеге  түсіру

 

 

 

Сабақтың көрнекілігі:  таратпа материалдар, интерактивті тақта , компьютер

 

 

 

Қолданылған  әдебиеттер: Шыныбеков Ә. Н., Әбілқасымова А. Е.

 

 

 

Сабақ құрылымы:

 

Сабақ кезеңдері

Мазмұны

уақыты

 

 

 

Ұйымдастыру

Мақсаты: оқушыларды түгендеу, дайындық, сабаққа  жұмылдыру. Қызығушылықты ояту, жағымды  көңіл-күй туғызу.

Оқушыларды екі   топқа бөлу

 

 

Үй тапсырмасын тексеру,

өткенді қайталау

Мақсаты: Оқушылардың білім,білік дағдыларын тексеру; теориялық білімнің практикада орындалу, колданылу процестерін анықтау;

Әр топқа таратпа  материалдар бойынша тапсырмалар беру

  1. теңдеуінің жалпы шешімі
  2. tgx=-1  дербес жағдайдағы шешімдер
  3. теңдеуін шешіңдер

 

 

 

 

 

Жаңа

сабақ

Мақсаты: Жаңа білім негіздерін игерту, жаңа түсінік беру, анықтамалар, теоремалар, жаңа  ұғымдар, жаңа сөздердің мағынасын ашу

 

 

 

 

 

 Деңгейлік тапсырмалар :

А деңгейі:

 1.sinx -=0

2. 3 +4=0

В деңгейі :

 4= 3+4

С деңгейі:

x +x=

 

Оқулықпен жұмыс: №266,№267

 

 

 

 

Бекіту:

Мақсаты: Берілген білімді бекіту, жаңа білім негіздерін қай деңгейде  қабылдағанын  анықтау;

Компьютермен жұмыс: тест бойынша білімдерін тексеру.

 

 

 

Қорытындылау,

рефлексия

Мақсаты: Тақырыпқа және жалпы сабақ          бойынша қорытынды жасау;

Интерактивті тақтадағы берілген есептердің дұрыс шешімдерін орнына қою;

 

 

 

Бағалау

Мақсаты: Сабаққа қатысқан оқушыларды бағалау, оқушыларды мадақтау, ынталандыру  Бағалау парағы:

 

 

Бүгінгі сабақ бойынша:

«5» -        «4»-         «3»-         «2»-

 

 

                                          

 

 

Үй тапсырмасын беру

Мақсаты: Жаңа білім негіздерін игерту, анықтамаларды білу; теоремалардың дәлелдеуін білу; жаттығу есептерін шығару

№274, №275

 

 

 

Пән мұғалімі:                                             Б.М. Мухамедьярова

 

 

 

 

 










10
сынып

Физика  пәні мұғалімі:  Құрманбекова Айнаш Керейбайқызы

Сабақтың тақырыбы: Термодинамиканың бірінші заңын изопроцестерге    

                                           қолдану

Сабақтың мақсаты:  1. Білімдік: жылу құбылыстарында кеңінен таралған

                                   энергияның сақталу  заңын қорыту,газ заңдарын табиғат  

                                   құбылыстарын түсіндіруге қолдана білуге үйрету

                                   2. Дамытушылық: білімдерін кеңейтуге,  салыстыра білуге, ой  

                                   қорытуға, шығармашылықпен жұмыс жасай білуге баулу

                                   3. Тәрбиелік: жеке жұмыс жасауға баулу, экологиялық тәрбие

                                    беру, сабаққа қызығушылығын арттыру

Сабақтың типі:     Жаңа білім беру

Сабақтың әдісі: түсіндірмелі - иллюстративтік әдіс

Сабақтың көрнекілігі: сызбалар, слайдтар, денгейлік тапсырма, бағалау

                                          парақтары

Пәнаралық байланыс: Математика, география

Сабақтың барысы:    І. Ұйымдастыру .

                                    ІІ. Өткен материалды қайталау.

–      Қандай құбылысты жылу берілу деп атайтынымызды еске түсіріңдер және жылу берілудің түрлерін  атаңдар ?

–      Изопроцестер   қандай  процестер?

–      Изопроцесс графиктерін пайдалана отырып есептер шығару

  1.   График бойынша берілген белгілі бір массасы бар идеал газдың    

           температурасы, көлемі, қысымы қалай өзгереді?

  1. Берілген массадағы идеал газ қысымының температураға тәуелділігі берілген.Процестегі көлемнің өзгеруі қандай?

               

 

ІІІ. Жаңа сабақтың мақсаты:

І. Термодинамиканың бірінші заңын изопроцестерге қолдана білу  бұл табиғат құбылыстарын білуге , есептер шығара отырып  ғылыми көзқарастарыңызды  қалыптастыруға ықпал ету. 

ІV. Жаңа сабақ.

Дене биіктен құлағанда потенциалық энергиясы кинетикалық энергияға айналады, Бірақ кез келген уақытта  E=Eк+Eп=const. Құлағаннан кейін  дененің температурасы артады, себебі механикалық энергия ішкі энергияға  айналады. Табиғатта энергия жоқтан пайда болмайды және жоғалып кетпейді; ол бір түрден екінші түрге, бір денеден екінші денеге өтеді, ал денелердің тұйықталған жүйесінде толық энергия тұрақты шама болып қалады. (сақталады)

                 Термодинамикадағы энергияның сақталу заңы

Заттың ішкі энергиясы

     Жылу құбылысында таралған энергияның айналу және сақталу заңы,  термодинамиканың бірінші заңы деп аталады. Дененің бір күйден екінші күйге өткендегі ішкі энергиясы сыртқы күштердің жұмысы мен жүйеге берілген жылу мөлшерінің қосындысына тең    ΔU = Q + A

Жұмысты газдың өзі жасайтын болса онда : жүйеге берілген Жылу мөлшері , оның ішкі энергиясын өзгертуге  және ішкі денелердің жұмысының қосындысына тең                                                Q = ΔU + A`

Изопроцестер  бұл бір параметр өзгермей қалғандағы процесс.

Изотермиялық  процесс (T = const,  ΔU = 0).                                                               Термодинамиканың бірінші заңы бойынша Q = A'. Газ жұмысты A'жылу есебінен атқарады Q (A'>0, Q>0).                   Изохоралық процесс (V = const, A = 0).                                                                           Термодинамиканың бірінші заңы бойынша:ΔU = Q. Жабық ыдыстағы газдың қызуы , ішкі энергияны арттырады U  (Q>0, ΔU>0). Жабық ыдыстағы газдың салқындауы , ішкі энергияны кемітеді U  (Q<0, ΔU<0). Изобаралық  процесс (p = const).                                                                                      Термодинамиканың бірінші заңы бойынша Q = ΔU + A'. Газдан бөлінген жылудың  Q біразы  U энергияны арттыруға жұмсалады, біразы газдыңжұмыс жасауына жұмсалады A' (Q>0, ΔU>0, A'>0). U (Q<0, ΔU<0, A>0). Адиабаталық  процесс – ортада жылуалмасусыз жүретін процесс (Q = 0). Термодинамиканың бірінші заңы бойынша: ΔU = A. Сыртқы күштердің жұмысы А газдың ішкі энергиясын арттыруға жұмсалады. (A>0, ΔU>0). Газ жұмысы А' ішкі энергияны жоғалту есебінен жүреді  (A'>0, ΔU<0).  Біратомды идеал газдың ішкі энергиясының өзгеруі.

 

Термодинамиканың бірінші заңын изопроцестерге қолдану

Процесс

Тұрақты шамалар

График

Ішкі энергияның өзгеруі

Термодинамиканың 1 заңының жазылуы

Физикалық мағынасы

Изотермия-

  лық ұлғаю

m=const

M=const

T=const

pV=const

U=const

ΔU=0

Q=A'

Изотермиялық проц

есс жылу алмасусыз жүрмейді. Барлық жылу мөлшері, меха

никалық жұмыс жасауға жұмсалады

Изотермия-

лық сығылу

m=const

M=const

T=const

pV=const

U=const

ΔU=0

A=-Q

Изотермиялық процесс жылу алмасу

сыз жүрмейді Сыртқы күштердің жұмысы жылу ретінде бөлінеді

Изохоралық

ұлғаю

m=const

M=const

V=const

p↑

T↑

U↑

ΔU>0

A=0

Q= ΔU

Жүйеге берілген барлық жылу мөл

шері , жүйенің ішкі энергиясын арт-

тыруға жұмсалады

Изохоралық

сығылу

m=const

M=const

V=const

p

T

U

ΔU<0

A=0

Q= ΔU<0

Қоршаған ортаға жылу бөле отырып, жүйе өзінің ішкі энергиясын азайтады

Изобаралық

ұлғаю

m=const

M=const

p=const

V­↑

T­↑

U­↑

ΔU>0

Q=ΔU+A'

ΔU=Q-А'>0

Жүйеге берілген жылу мөлшері  меха никалық жұмысты арттырады. Жылу дың біраз бөлігі жұм ыс жасауға бөлінеді. Ал біраз бөлігі ішкі энергияны арттыруға жұмсалады.

Изобаралық

сығылу

m=const

M=const

p=const

V

T

U↓

ΔU<0

ΔU=Q+A<0

Q<0

Жүйенің жылу мөлшері сыртқы күштердің жұмысын арттыруға жұмса лады . Ішкі энергия ның кемуі есебінен жүйе жылуының біраз бөлігін береді

 

 

 

Термодинамиканың І заңының өрнегін пайдалана отырып , әр жағдай үшін  ішкі энергияның формуласын жаз

 

            Δ U=A+Q                      Δ U=Q-A’                        Δ U=Q

                                                  V. Білімдерін бекіту.

Дұрыс нұсқаны белгілеңіз

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Изобаралық -   V,T.                     Изохоралық   - A=0 

Изотермиялық - p,Т                    Адиабаталық  -Q=0

№ 1. Мөлшері екі мольге тең изобаралық қыздырылған  газдың  температурасы   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

50 К болды. Идеал газдың жылу мөлшерін және ішкі энергиясын есепте

Жауабы: Q =2077 Дж

 А`=Р*ΔV=m/М*R*ΔT= =ν*R*ΔT

        ΔU= 3/2*ν*R*ΔT

         Q = ΔU + A`

Q = 3/2*ν*R*ΔT + ν*R*ΔT = 5/2* ν*R*ΔT  =

=2,5*2моль*8,31Дж/моль*К**50К = 2077 Дж

 

  1. 500 К температурада  алатын жылу мөлшері  9,4 МДж . Газдың жасаған жұмысы мен ішкі энергиясының өзгеруін тап.      Жауабы: ΔU =6,1 МДж

 А`=ν* RT= 800моль*8,31Дж/мольК *500К= 33,24*10^4 Дж

     ΔU = Q - A`

ΔU = Q - ν* RT = 9,4*10^6 Дж –800моль*8,31Дж/мольК *500К= 6,1 МДж

  1. , 27 0 С температурада изобаралық қыздыруда екі есе өсті . Газдың өскендегі жұмысын , ауаны қыздыруға кеткен жылу мөлшерін және ішкі энергиясының өзгеруін  табыңдар . Жауабы: ΔU =31,3 КДж, Q = 43,8 КДж

А`= Р*ΔV=m/М*R*ΔT

 V2/V1=T2/T1, T2/T1=2, T2 = 2*T1

 А`= m/М*R*(2*T1-T1)

ΔU=5/2*m/M*R*ΔT=5/2*m/M*R*T1

Q = ΔU + A`=7/2*m/M*R*T1

Денгейлік тапсырмамен жұмыс.

Бағалау.

VІ. Үйге тапсырма:    § 5.7 .11  жаттығу № 2,3,4



Мұғалімнің аты жөні:

Бекмамбетова Акбота Темирбековна

Сыныбы:

3 «Ә»

Пәні:

Ағылшын тілі

Тақырыбы:

Revision lesson.  Present simple.“Sport”

Мақсаты:

Өтілген  материалдарды пысықтай отырып өз тәжірбиесінде  қолдана алу.

Міндеттері:

-пысықтауға арналған жаттығулар беру

-білімдерін толықтыруға ықпал ету

-салауатты өмір салтына деген қызығушылығын ояту.

Күтілетін нәтиже:

-Спорт түрлерін дұрыс атай аладыжәне ажырата  алады

-Қазақстан спортшылары туралы мәліметтер алады                                                                                   -білімдерін тәжірибеде  қолдана алады

Әдіс-тәсілдері

АКТ, СТО (ой қозғау, Венн диаграмма), топтық жұмыс, диалогтық оқыту, жас ерекшелігіне байланысты тапсырмалар, дарынды балалармен жұмыс, жиынтық бағалау.

Бағалау

Жиынтық бағалау, кері байланыс.

Топқа бөлу

«Спорт ойынын ұнататындар», «Компьютер ойынын ұнататындар», «Спорт және компьютер ойынын ұнататындар» деп үш топқа бөлінеді.

                        Психологиялық көңіл күй қалыптастыру.

                        «You put your left hand in» әнінен бастайды.

Ой қозғау  (СТО, 3 min)

«Спорт ойынын ұнататындар», «Компьютер ойынын ұнататындар», «Спорт және компьютер ойынын ұнататындар» деп үш топқа бөлінгеннен кейін неге ол ойынды ұнататындарын дәлелдейді.

                            I кезең. Венн диаграмма/ Venn diagramme.                         Let’s find the differences and similarities between these games. And which of these games are useful for our health?

   “Sport game”                         (similarities)                              “Computer game”

 

Қайталау сабағы/Revision all materials.

-Осы шақ ережесін толық қайталату, өз мысалын құрату

                                        II кезең.  Сөйлеу/Speaking Ex 4p 24.

                               Интерактивті тақтадағы суреттерді сипаттау.

                                Сергіту сәті«Волейбол»/ Physical exercices «Volleyball».    

Play-                                           riding-

Football-                                     swimming-

Basketball-                                  computer game-

Tennis-                                        singing-

Drawing-                                     reading-

Watching TV-                              tennis-

 

                        III кезең. Жазба жұмысы/ Writing W|b Ex 2p24.

                        Интерактивті тақта арқылы жазба жұмысын жасау.

 He doesn’t like singing and watching TV.

 She doesn’t like cats and dogs.

                 

                                Дарынды балалармен жұмыс.

  1. ______ (ұнатпайды ) singing  but  he  _______ (ұнатады) riding the bike.
  2. ________ (ұнатпайды) drawing but she ________ jumping.
  3. Serik _______ (ұнатады) boxing but he  _______  _______  ( ұнатпайды) watching TV.

 

                                 Диалогтық оқыту/ Dialogue. “Interviewer” game.

S1: Does Alexander  Vinokurov like computer  games?

S2: No, he doesn’t. He likes riding the bike.

S1: Does Olga Rypakova like watching TV?

S2:No, she doesn’t. She likes jumping.

S1: Does Serik Sapiev like playing  drawing?

S2: No, he doesn’t. He likes boxing.

 Conclusion:Do you know about these people?

                      They are the winners of London Olympic games.

                      They are pride of our Republic.

                      Children I hope you that you will follow their steps…                                                                 

 

 

Бағалау. Формативті бағалау.

Кері байланыс.

 

 

 

 

Бағалау өлшемдері

Баллдары (1,2…10)

Мен үй жұмыстарын орындадым

 

Топтық жұмыста мен ой қостым

 

Топтық жұмыста мен жауап бердім

 

Топқа менің көп көмегім тиді

 

Практикалық жұмысты өзім жасадым

 

               

51-60 – «5»

41-50 –«4»

31-40—«3»

21-30—«2»

20 баллдан төмен «1» баға    

 

 

                                                                                                                                                                                                           

 

Тема:  Повторение темы «Второстепенные члены предложения. Дополнение»

6 класс,    учитель Аубакирова Меруерт Сериковна

Цель: Обобщить и привести в систему знания по теме «Главные и второстепенные члены предложения».  

Задачи :

 1. Знать : способы выражения главных и второстепенных членов предложений;

 2.Уметь: аргументированно и лаконично излагать мысли, вести учебный диалог;

                 работать в группе;

 3.Применять: теоретические навыки  на практике.

Оборудование: опорная схема , тесты, таблица оценивания, рисунок дерева «Дерево пожеланий», раздаточные карточки, памятка, правила работы в группе, приложения к уроку

Ход урока:

Ι.  Создание психологической комфортности.

Вот звонок нам дал сигнал,

Поработать час настал.

Так что время не теряем

И работать начинаем

Итак, друзья, внимание – Ведь прозвенел звонок. Садитесь поудобнее Начнём скорей урок.

Тренинг «Лучик счастья»  Деление на группы с помощью игры « Мозаика»

ΙΙ. Актуализация опорных знаний.

ΙΙΙ. Мотивация учебной деятельности.

 

Уровниучебныхцелей

Конкретные действия учащихся, свидетельствующие о достижении данного уровня

Эта категория обозначает запоминание и воспроизведение изученного материала — от конкретных фактов до целостной теории

воспроизводит термины, конкретные факты, методы и процедуры, основные понятия, правила и принципы.

« Мозговой штурм» .Ответьте на вопросы

Назовите главные члены предложения? (подлежащее, сказуемое)

-Чем в предложении может быть выражено подлежащее?

(Существительным, местоимением и другими частями речи)

- Что такое    подлежащее?

- Чем может быть выражено сказуемое?

 ( глаголом, им.существительным и др.частями речи)

 - Что такое  сказуемое?

     - Как называются члены предложения , которые поясняют , дополняют главные члены ?

     - Эти члены предложения называются второстепенными членами предложения.

- Какие второстепенные члены предложения называются дополнениями? (те , которые отвечают на вопросы косвенных падежей)

- Чем выражаются дополнения? (существительными в косвенных падежах)

Вводное задание:

- Вам за 2 минуты, нужно посчитать, сколько дополнений в данных предложениях? (Предложения  вывешаны на доске)

Я весело шагаю по дорожке.

Моя мама купила мне игрушку.

У бабушки болит голова от шума.

Определение темы и цели урока.

-Итаккакая цель урока? (Дети:Научиться определять дополнение в тексте).

- Какая тема урока? “Определение дополнения в предложении”.

 

Показателем понимания может быть преобразование материала из одной формы выражения — в другую, интерпретация материала, предположение о дальнейшем ходе явлений, событий.

 объясняет факты, правила, принципы; преобразует словесный материал в математические выражения; предположительно описывает будущие последствия, вытекающие из имеющихся данных.

Пробное задание. Работа по опорной схеме.

 

Индивидуальная работа по схеме

Я весело шагаю по дорожке.

Второй и третий ученики проговаривают по схеме и другие предложения – устно.

 

Эта категория обозначает умение использовать изученный материал в конкретных условиях и новых ситуациях.

применяет законы, теории в конкретных практических ситуациях; использует понятия и принципы в новых ситуациях.

Закрепление изученного материала .

Самостоятельная работа учеников.

Задание: Спишите, вставляя пропущенные буквы. Подчеркните грамматические основы и дополнения. Укажите, какой частью речи выражено каждое дополнение.

1) Лунный свет зал..валп..ляну.

2) Тучи скрыли остатки лунного диска.

3) Звёзды усеяли все небо.

4) Все рассматривали прич..дливые узоры.

Сравните, правильно ли сделали.

Работа по карточкам.

Карточка № 1

Спиши предложения. Подчеркни в них  подлежащее и сказуемое.

Наступили летние каникулы. Ребята свернули на узкую тропинку. На лесной опушке показался олень. В воздухе кружились сухие осенние листья. Малыш горько плачет.

Карточка № 2

Спиши предложения. Поставь вопросы к главным членам и подчеркни их (см. образец)

    Образец : (кто?) Оля (что делает ?)  готовит обед.

    На цветок опустилась красивая бабочка. По небу плывут легкие облака. На траве блестит роса. Скоро в небе зажгутся ночные звезды. На лужайку выскочил длинноухий зайчишка.

Карточка № 3

Спиши предложения. Вставьте вместо точек  недостающие главные члены предложения: подлежащее или сказуемое. Подчеркни их.

  Маленькая девочка … мелом на асфальте. В лесу распустились первые весенние … . Громко …. кукушка.  На море ….шторм. Мой … прочитал интересную книгу.

Слова для справок : кукует, цветы, друг, рисует, бушует.

Эта категория обозначает умение разбить материал на составляющие так , чтобы ясно выступала структура

вычленяет части целого; выявляет взаимосвязи между ними; определяет принципы организации целого; видит ошибки и упущения в логике рассуждения; проводит различие между фактами и следствиями; оценивает значимость данных.

 

Выполнение  разноуровневых заданий.

1 уровень.

Спишите. Подчеркните дополнения.

С приходом зимы многие птицы покидают наши края. Утренняя роса переливалась на солнце.

2 уровень.

Спишите предложения, подчеркните дополнения. Определите падеж.

Берегись автомобиля! Артисту долго аплодировали. Все ученики решили задачу. Сестра заболела гриппом. Построили новое здание.

3 уровень.

Допишите начатые предложения. Подчеркните главные члены предложения и дополнения.

Мы долго готовились (к чему?) … . Солнце осветило (что?) … . Дедушка написал письмо (кому?) … . Арман чистил (что?) … . Республика богата (чем?) … . В Астане мы видели (что?) … .

«Светофор» У каждого ученика имеются карточки трех цветов светофора. Ученики показывают карточками сигналы, обозначающие их понимание или непонимание материала

Зеленый цвет-  «я  могу, у меня все получилось»

Желтый цвет- «я не совсем уверен…»

Красный цвет –«я не могу, требуется помощь»

Физминутка

Раз –подняться, потянуться,

Два- нагнуться, разогнуться,

Три – в ладоши, три хлопка,

Головою три кивка.

На четыре – руки шире,

Пять – руками помахать,

Шесть – на место тихо сядь.

  1. Эта категория обозначает умение комбинировать элементы, чтобы получить целое, обладающее новизной.

пишет сочинение, выступление, доклад, реферат; предлагает план проведения эксперимента или других действий; составляет схемы задачи.

Тестовые задания .

А) вопросительные, повествовательные;

Б) вопросительные, восклицательные;

В) вопросительные, побудительные, повествовательные;

Г)  повествовательные, восклицательные;

 

А) подлежащее и сказуемое;

Б) определение, обстоятельство, дополнение;

В) подлежащее и определение;

Г) сказуемое и обстоятельство;

А) Что сделает? Что делает?;

Б) Кто? Что?;

В) Какой? Какая?;

Г) Кого? Что?;

А) именем прилагательным;

Б) именем существительным;

В) глаголом;

Г) неопределенной формой глагола;

 А) подлежащее и сказуемое;

 Б) определение, обстоятельство, дополнение;

 В) подлежащее и определение;

 Г) сказуемое и обстоятельство;

 Над городом светит яркое солнце.

А) -.-.-.-.  =======  _____________.;

Б) -.-.-.-.- =======                   _______.;

В) ========                       _________.;

Г) ________ ========= ___________.;

А) где, куда, откуда, когда, как;

Б) где, куда, как, какой;

В) где, куда, как, кого;

Г)  где, куда, почему;

А) кого, чего, кому, кого, что;

Б) кого, кому, кем, о ком;

В) чего, чему, что, чем;

Г) на вопросы косвенных падежей;

А) именем существительным;

Б) местоимением;

В) именем прилагательным;

Г) глаголом;

Составление  синквейна

                                  Солнце                              большое, яркое                              светит, греет, радует                              Солнце очень горячее тело.                                        Шар

Солдат Смелый, выносливый. Защищает, охраняет, служит. Он бережет родную Землю. Воин.

Отгадать загадки –шутки.

 

Эта категория обозначает умение оценивать значение того или иного материала.

 

 

оценивает логику построения письменного текста; оценивает соответствие выводов имеющимся данным; оценивает значимость того или иного продукта деятельности.

 

Подведение итогов.

 Рефлексивно-оценочный этап.

- Какая цель была на уроке? Достигли ли мы её?

- Вы научились определять дополнение в предложении?

- Молодцы, вы прекрасно сегодня поработали!

Заполняют таблицу оценивания.

Критерии оценивания

Выполнение поставленных целей

Балл

Балл

Раскрытие темы урока

Недостаточно

1

 

Наполовину

2

Полное освоение темы

3

 Умение правильно находить главные и второстепенные члены предложения в тексте, уметь обосновывать свой выбор.

Не освоил

1

 

Наполовину

2

Полностью освоил

3

Теоретическое применение на практике

Не научился

1

 

Наполовину

2

Сумел применить на практике

3

Соблюдение      регламента

Недостаточно времени

1

 

Времени хватило наполовину

2

Успел  вовремя

3

 

 

Итого

 

 

Рефлексия . На стикерах пишут свои пожелания

- Спасибо за работу. Урок окончен.

 

 

 

ІV. Закрепление изученного материала.

VΙ. Домашнее задание.1. Индивидуальные задания –карточки.

 

 

 








Сабақ жоспары

 Пәні: Алгебра           сыныбы 11м                      мерзімі

Сабақтың тақырыбы

Логарифмдік теңдеулер мен теңсіздіктерді шешу

 

 

 

Сабақ  түрі

Қайталау сабағы

 

Сабақтың мақсаты мен міндеттері

  1. :  Оқушылардың логарифмдік теңдеулерді және теңсіздіктерді шешуде керекті формулаларды қолдану біліктерін бекіту , сол тақырыпты еркін меңгергендігін байқау

 

 

     

  1. Алған білімдеріне жауапкершілікпен қарау, өзін және басқа оқушыларды бағалай білуге үйрету

Күтілетін  нәтижелер

 

1-ші : логарифмдік теңдеулер мен теңсіздіктердің анықталу облысын таба біледі. 

2-ші : формулаларды біледі. 

3-ші : жаңа айнымалы енгізу тәсілін біледі.

Сабақтың әдісі тәсілдері, стратегиялары: Баяндау, көрсету, сұрақ –жауап,миға шабуыл, ой толғау стратегиялары

 

Сабақтың көрнекілігі:  интерактивті тақта, кесте, сызбалар, оқу-құралдары

 

Қолданылған  әдебиеттер:Әбілқасымова А, Шыныбеков Ә.Н

Сабақ құрылымы:

Сабақ кезеңдері

 Мазмұны

уақыты

 

Ұйымдастыру

Мақсаты: оқушыларды түгендеу, дайындық, сабаққа  жұмылдыру. Қызығушылықты ояту, жағымды  көңіл-күй туғызу

 

 

Үй тапсырмасын тексеру,

өткенді қайталау

Мақсаты: Оқушылардың білім, білік дағдыларын тексеру; теориялық білімнің практикада орындалу, колданылу процестерін анықтау;

Өткен тақырып бойынша қайталау

1)Логарифмдік функцияның анықтамасы

2) Логарифмдік функцияның анықталу лблысы

3) Логарифмдік функцияның мәндер  жиыны

4) Логарифмдік функция а-ның қандай мәнінде  өседі, қандай мәнінде  кемиді?

5) Логарифмдердің негізгі қасиеттері

 

 

Жаңа

тақырыпты  түсіндіру

Мақсаты: Жаңа білім негіздерін игерту, жаңа түсінік беру, анықтамалар, теоремалар, жаңа  ұғымдар, жаңа сөздердің мағынасын ашу

 



 

Үйге тапсырма: №432,№435 

Оқушыларды бағалау.

 

Бағалау парағы:1-ші топ

 

Оқушының аты,жөні

Үй тапсырмасы

Таратпа материалдар

Оқулықпен жұмыс

Топтық жұмыс

Қорытынды

1

Асылбеков Руслан

 

 

 

 

 

2

Балқыбеков Дархан

 

 

 

 

 

3

Бақытжан Мадияр

 

 

 

 

 

4

Бақытжан Мүслім

 

 

 

 

 

5

Исмагулова Айғаным

 

 

 

 

 

6

Зкрина Айгерім

 

 

 

 

 

7

Жалялитденова Айгерім

 

 

 

 

 

 

 

 

2-ші топ

 

Оқушының аты,жөні

Үй тапсырмасы

Таратпа материалдар

Оқулықпен жұмыс

Топтық жұмыс

Қорытынды

1

Қожахметова Асылжан

 

 

 

 

 

2

Махметов Айдос

 

 

 

 

 

3

Мажитова  Гулназ

 

 

 

 

 

4

Утепова  Асем

 

 

 

 

 

5

Сансызбай Нұрболат

 

 

 

 

 

6

Абдиман  Сабина

 

 

 

 

 

 

 



Астана  қаласы
64 мектеп-лицей
 
 Сыныптан  тыс  шара
(5-сыныптар  үшін)

 



Тақырыбы:
«Қиын да, қызықты математика  әлемінде»



                                                                     Орындағандар: математика  пән  мұғалімдері Мухамедьярова  Б.М.

                                                                                                                                          Миниязова  Г.Ж.

 

 

 

 

 

2013-2014 оқу  жылы

 

Сабақтың мақсаты:

Білімділік: оқушылардың пәнге  деген  қызығушылығын  арттыру, ой-өрісін  дамыта  отырып, алған білімдерін қолдана алуға  үйрету.

Дамытушылық: интерактивті тақтаны  пайдалана  отырып, оқушылардың пәнге  деген  көзқарастарын  тереңдету, ойлау қабілеттері  мен білімдерін  кеңейту.

Тәрбиелік: оқушыларды ұйымшылдыққа, ізденімпаздыққа үйрету.

Сабақ  барысы:

Ұйымдастыру  кезеңі: оқушылар 5 топқа  бөлінеді, әр  сыныптан 3 оқушыдан қатысады.

Ойын  ережелері:

Сайыс  9 тапсырмадан тұрады, тапсырманың  дұрыс  әрі уақтылы  орындалуы  ескеріледі.

1-тапсырма:

Атасы неше жаста болса, немересі сонша айлық. Атасы мен немересінің жасын бірге есептегенде 91 жыл. Атасы неше жаста?Немересі ше?

2-тапсырма:

Асан кешкі сағат  7-де ұйықтады, сағат  будильнигін таңертен шырылдасын  деп 9-ға қойды. Асан  неше сағат  ұйықтады?

3-тапсырма:

4-тапсырма:

Ерекше санды  табыңыз

8104       4102       6103       5101?

5-тапсырма:

5 цифры 1-ден  100-ге  дейінгі сандарды  жазуда неше  рет  қолданамыз?

6-тапсырма:

Электропоезд  шығыстан  батысқа қарай 60  км/сағ жылдамдықпен  жүріп  келеді. Сол  бағытта , бірақ 50 км/сағ  жылдамдықпен  жел  соғып  тұр. Поезд  түтіні қай бағытта  соғып  тұр?

7-тапсырма:

  • Қолдарда 10 саусақ  бар. 10 қолда неше саусақ  бар?
  • Айгуль дорбашасына жұмыртқа салып  келе жатты. Дорбашаның түбі жыртылып кетты. Айгуль  уйге неше жұмыртқамен  оралды?

8-тапсырма:

Келесі санды  табыңыз:   10;8;11;9;12;10;13;...;...;

9-тапсырма:

Теңдеуді шешіңдер

 

      Математикалық  ойын - сананы  алысқа  меңзейтін, ойдан-ойға жетелейтін, адамға  қиял  мен қанат  бітіретін ғажап  нәрсе. Сабақта  ойын  элементтерін  пайдалану оқушылардың  ой-өрісін, танымдық  белсенділігін  арттырады.  Теорияны  пракитикамен ұштастыруға  жол ашады. Ойын  оқушылардың  достық, жолдастық  қарым-қатынасын  орнықтырады, бір-біріне  түсінігін, сенімін  арттырады. Ойын - мектеп оқушыларын тәрбиелеудің тиімді  жолы, олардың  қуанышты  дүние мен білім-танымын қалыптастыруды  қамтамасыз  етеді, алға қойған  мәселелерді  дұрыс шешуге  жәрдемдеседі.

 

 





Астана  қаласы
64 мектеп-лицей
 
 
 Ашық  сабақ





Тақырыбы:
«Ондық бөлшектерді
қосу  және  азайту»




Өткізген: математика  пәні  мұғалімі Миниязова  Г.Ж.

5 «м» сыныбы

 

 

 

2013-2014 оқу  жылы

Сабақ жоспары

Күні: 21.02.2014

Сынып: 5 «м»

Сабақтың тақырыбы: Ондық бөлшектерді  қосу  және  азайту

Сабақтың мақсаты:

      1. Білімділігі: Ондық бөлшектерді қосу және азайту ұғымымен таныстыру, есептершығару дағдыларын қалыптастыру

      2.Дамытушылық: Логикалық ойлау қабілеті мен есептеу дағдыларын жетілдіру, өз бетінше еңбектену, белсенділіктерін арттыру, пәнге қызуғушылығын ояту.

      3.Тәрбиелік: Оқушылардың өз ойын толық, дұрыс жеткізе білуге, тапқырлыққа, жылдам болуға тәрбиелеу.

Сабақ түрі: Бекіту сабағы

Сабақтың көрнекілігі: есептер  жинағы, тест жұмыстары.

Оқытудың әдісі: практикалық

Сабақтың барысы:

Ұйымдастыру кезеңі

а) Сәлемдесу, оқушыларды түгендеу, оқушылардың назарын сабаққа аудару,  сабақтың мақсатымен таныстыру

 

Үй тапсырмасын тексеру:

Филфорд  шешу (тірек сөздерді табу: қосу, бөлшек, азайту, ондық, үлес, разряд)

Тақырыпқа  байланысты  ережелерді сұрау

  1. қосылады?
  2. қалай қосады?
  3. азайтылады?

 

Практикалық  бөлім: Есептер шығару

Тест  жұмысы 3 нұсқада  беріледі (9-10 минут)

Орында  орындайтын тапсырмалар:

№1019(1,2,5,6), 1021, №1023(1,4), №1025(1,2) (1-нұсқа),

№1019(3,4,7,8), 1022, №1023(2,3), №1025(3,4)  (2нұсқа) өздіктерінен

қосымша тапсырмалар №1026, 1028

Тақтада  орындалатын  тапсырмалар таратпамен  беріледі

 

Сабақты бекіту кезеңі:

  1. қосылады?
  2. қалай қосады?
  3. азайтылады?

 

 Бағалау.

Үйге тапсырма: № 1029-1032, ережелер

 

Орында  орындайтын тапсырмалар: оқулықтан

 №1019(1,2,5,6), 1021, №1023(1,4), №1025(1,2) (1-нұсқа),

№1019(3,4,7,8), 1022, №1023(2,3), №1025(3,4)  (2нұсқа)

 Қосымша  тапсырмалар: (2нұсқаға ортақ)

№1026, 1028

 

Таратпалар